Ders-1 : Bilgisayar Nedir?
Ders-2 : Donanim Yapisi
Ders-3 : CPU, Hardisk, RAM, Mainboard, ROM
Ders-4 : Klavye (Keyboard)
Ders-5 : Yazici ve Disket Çesitleri
Ders-6 : Sürücüler
Ders-7 : Diger Çevre Birimleri
Ders-8 : Bilgisayarin Çalistilmasi
Ders-9 : Yazici Kullanim ve Isletim Sistemi
Ders-10 : Network ve Yazilim
Ders-11 Bilgisayar Kasasinin Içinde Bulunan Aygitlar
Ders-12 Giris ve Çikis Üniteleri
Ders-13 Bios nedir? Bios Ayarlari

 

Ders-1 : Bilgisayar Nedir?
Giris birimleri ile dis dünyadan aldiklari veriler üzerinde aritmetiksel ve mantiksal islemler yaparak isleyen ve bu islenmis bilgileri çikis birimleri ile bize ileten , donanim (Hardware) ve yazilim (software) dan olusan elektronik bir makine dir.

Bilgisayar donanimi (hardware): Bilgisayarlarin fiziksel kisimlarina donanim denilmektedir. Elle tutulabilirler. Ekran, klavye, Sabit disk (harddisk), fare, yazici, bellek, mikroislemci, tarayici,…

Bilgisayar yazilimi (Software): Donanimi kullanmak için gerekli programlardir. Bilgisayarin nasil çalisacagini söylerler. Elle tutulmazlar. Belirli bir islemi yapmak üzere bilgisayara kurulurlar (set p, install). Örnegin: Kelime islem (Word processor) programlari son kullanicilarin yazi yazmasi için kullanilir. Tablolama (spread sheet), sunu (presentation), programlama dilleri (Pascal, C ...), ses (sound) programi gibi.

Ders-2 : Donanim Yapisi
DONANIM YAPISI :
CPU (Central Processing Unit):
Bilgisayarin beyni de denilebilir. Yönetim ve kontrolü burada yapilir.Iki bölümden olusur;

· Aritmetik ve Mantik Birimi (Arithmetic & Logic Unit -ALU) Dört islem, verilerin karsilastirilmasi, karsilastirmanin sonucuna göre yeni islemlerin seçilmesi ve kararlarin verilmesi bu birimin görevidir.

· Kontrol Ünitesi ( Control Unit -CU) : Islem akisini düzenler, komutlari yorumlar ve bu komutlarin yerine getirilmesini saglar.

RAM(Random Access Memory):

Programlarin ve verilerin kullanildiklari zaman geçici olarak depolandiklari yerdir. CPU'da islemler yapilirken ana bellekte saklanan veriler kullanilir ve islenen veriler (bilgi) RAM bellekte tutulur. Elektrik kesildiginde bellekteki veriler kaybolur. Birimi megabayt (MB)'dir. PC'lerde 8, 16, 32, 64 MB bellekler kullanilmaktadir.

ROM( Read Only Memory):

Üzerinde yalniz okuma yapilir. Üretici firma tarafindan ilk imalati esnasinda yerlestirilir. Yazma yapilamaz.

Bilgisayarda Bellek Birimleri

Bilgisayarda en küçük birim BIT tir.

1 BYTE = 8 Bit

1 Bit 0 ya da 1'den (kapali devre=0, açik devre=1) olusur.

1 BYTE 1 karakterdir.

1024 BYTE = 1 KiloByte'dir. (KiloByte = KB)

1024 KB = 1 MegaByte'dir. (MegaByte = MB)

1024 MB = 1 GigaByte (GigaByte = GB)

1024 GB = 1 TeraByte (TeraByte = TB)

Ders-3 : CPU, Hardisk, RAM, Mainboard, ROM
CPU: Central Processing Unit ( Merkezi Islem Birimi). Ana Islem Ünitesi, Merkezi Islemci ya da kisaca islemci.

Bilgisayarin program komutlarini bellekten aldiktan sonra kodlarini çözen ve karsiligi olan islemleri yerine getiren merkez birimi. CPU genellikle bilgisayarin beyni olarak tanimlanir. Çünkü tüm islemler CPU tarafindan yapilir. Bu nedenle bir bilgisayarin islem yetenegi ve hizi islemcisinin yetenegi ve hiziyla dogrudan ilgilidir.

HARDDISK: Sabit disk.

Bilgisayarlarda bilgi depolama ünitesi. Sabit diskler büyük miktarda bilgiyi uzun süreli olarak saklamak için kullanilan manyetik disklerdir. Genellikle tasinabilir olma özelligi yoktur. Zaten bu yüzden de sabit disk adini almislardir. Bilgisayar kasasinin içinde kendileri için ayrilmis yuvalara yerlestirilirler. Sabit diskler özellikle disketlerle karsilastirildiginda çok büyük miktarda bilgi depolama özelligine sahiptirler.

DISK DRIVE: Disk sürücü.

Diske veri yazan ya da okuyan birim. Disk sürücüler okuyup yazdiklari disk tipine göre çesitli isimler alir: Disketlere okuyup yazan disket sürücüler, optik disklere okuyup yazan optik sürücüler gibi...genelde, disk sürücü dendiginde sabit disk sürücü kastedilir. Disk sürücüler bilgisayarin içine yerlestirilebilecegi gibi, bir dis ünite olarak da baglanabilir.

MAINBOARD: Ana kart.

Bilgisayarlardaki temel devre ve bilesenleri üzerinde bulunduran kart. Ana kart, CPU, BIOS, bellek, depolama aygiti arabirimleri, seri ve paralel portlar, genisleme yuvalari ve ekran, klavye gibi çevre ünitelerinin denetleyicilerini bulundurur. Bir PC’ yi daha iyi bir modele çevirmek için ana karti degistirmek gerekir. Ana kartla birlikte sadece CPU degil, ROM ve ana bellek de daha iyi modele geçirilmis olur. Ancak bu islem sirasinda genisleme kartlarinin yeni ana kartla uyumlu olmasina dikkat edilmelidir.

RAM: Random Access Memory. Rasgele Erisimli Bellek.

Herhangi bir noktasina dogrudan erisilebilen bellek tipi. Bir bilgisayarin ne kadar RAM’a sahip olmasi gerektigi, kullandigi isletim sistemi ve çalistiracagi programlarin ihtiyaçlarina baglidir. Özellikle grafik kullanici yüzüne sahip isletim sistemleri daha çok RAM kullanir.

ROM: Read Only Memory. Salt Okunur Bellek.

Içerdigi verilerin üzerine sadece bir kere yazildigi ve bir daha degistirilemedigi bellek tipi. ROM’ lar bilgisayarlarda hiç degismeyecek ancak sürekli kullanilan bazi programlari saklamak için kullanilir. Bilgisayarin yüklenmesini saglayan ana program gibi... Bir ROM yongasi üreticisinden çiktiginda içerigi belirlenmistir. ROM’ larin RAM’ lerden en önemli farki, elektrik akimi kesildiginde RAM’ lerin sakladiklari bilgileri kaybetmelerine ragmen, ROM’ larin etkilenmemeleridir.

Ders-4 : Klavye(Keyboard)

Tuslardan olusur. Q’ ya göre ayarlanmistir. F’ ye çevrilebilir. Her bir harf için bir Ascii kod , bu kodlarin birlestigi bir Ascii tablo vardir. Biz herhangi bir tusa bastigimiz zaman ascii tablodan harf yada isareti tanir ve basar. 102 tus bulunur. XT ve AT olmak üzere iki çesittir. Klavye bir giris ünitesidir.Klavyede bulunan tuslarin görevleri sunlardir;

Klavye üzerindeki tuslari 4 kisimda inceleyebiliriz;

1. Fonksiyon tuslari

2. Daktilo tuslari

3. Nümerik tuslar

4. Özel tuslar

FONKSIYON TUSLARI :

Bu tuslar her programlama dilinde ve isletim sisteminde farkli görevler almistir. F1 den F12 ye kadardir.

DAKTILO TUSLARI :

Bu bölümde A ile Z arasi harfler 0 ile 9 arasi rakamlar !,^,” , ? vb. gibi isaret tuslari ile bazi özel tuslar bulunur.

NUMERIK TUSLAR:

Bu bölümde 0 ile 9 arasi rakamlarin yaninda bazi özel fonksiyonlar bulunur. "NUM LOCK" bir kez basildiginda isik söner ve rakamlar yerine özel fonksiyonlar çalisir.

ÖZEL TUSLAR:

Backspace (Isaretli tus): Imlecin bulundugu yerden sola dogru tek tek tamamini siler.

Delete (Del): Imlecin bulundugu yerden saga dogru tek tek siler.

Print Screen : Yazilan yaziyi yaziciya yollar.

Caps Lock: (Bu tus açiksa klavyenin sag üst kösesinde isik yanar.)Büyük harf ya da küçük harf tusu.

Num Lock: (Bu tus açiksa klavyenin sag üst kösesinde isik yanar.)Bu tus açikken klavyenin sag tarafinda bulunan rakamlari kullanabiliriz.

Scroll Lock: Bu tusa basildiginda imleç kilitlenir ve ekran kayar.

Pause : Bu tusa basildiginda ekran durur.

Insert : Araya yazi yazacagi zaman kullanilan bir tustur.

Control+Alt+Del: Ayni anda basildiginda bilgisayarin açma –kapama dügmesine basmadan hafizayi tamamen silmemizi ve bilgisayari yeniden baslatmamizi saglar.Ayrica tus kilitlenmesini de açar.

Ctrl+C: Isletim sistemi komutlarini çalisma aninda durdurur.

Ctrl+Break: Programlarda çalismayi durdurur.

Bilgisayarinizda çalisirken herhangi bir sekilde yazdigimiz harf tusu islemiyorsa ALT+ASCII (ASC 11,000 ile 25,000 arasi rakamdir) yazilirsa o ekrana ait karakter ekrana gelir.Örnek ATL tusu+115=M harfidir. Bilgisayar açildiginda yanip sönen göstergeye “IMLEÇ ” denir. Imleç her tusa basildiginda saga dogru kayar.

Home : Imleci satirin basina getirir.

End : Imleci satirin sonuna götürür.

Page up: Imleci bir ekran yukari çikarir.

Page Down: Imleci bir ekran asagiya indirir.

Tab Tusu: Bu tusa basildiginda imleci 8 karakter birden saga hareket ettirir. Shift tusu ile kullanildiginda 8 karakter sola getirir.

AltGr : (Klavye üzerinde bazi tuslar ikiz,bazi tuslar üçüz görevlidir. Ikiz görevliler Shift tusu ile basilirsa ikinci karakteri yazar.

Örnek: Shift+2 tus bilesimi = ’ isarettir.)

Bazi tuslarda 3 adet simge vardir.bunlardan sag alttaki simgeyi yazmak için Altgr tusu ile birlikte ilgili tus basilarak yazilir.
Örnek: yildizi yazmak için Altgr+Tus basilir.

Ders-5 : Yazici ve Disket Çesitleri

YAZICI ÇESITLERI :

a) Letter Quality Printer(LQP): Yazici karakteri daktilo harflerine benzer ve hizi yavastir.

b) Dot Matriks Printer (DMP): Yazici kafada bulunan ve PIN denilen igneler yardimi ile yazim yapilir.9 ile 24 arasi PIN vardir.

c)Laser Printer: Sayfa yazici.Çok hizli ve netlik açisindan yüksek yazicilardir.

DISKET VE ÇESITLERI

Disket:Yapilan islemlerin sonuç olarak saklandigi ve tekrar bilgisayara gönderildigi giris ve çikis birimidir.Tasinabilirler.Kullanmak için önce formatlamak gerekir.Disketlerin içi dairesel bir yapida olup track denilen izler ve sektör denilen alanlardan olusur.Disketler boyutlarina göre ikiye ayrilir:

1-5.25lik

2-3.5 luk.

Yogunluklarina göre de 2ye ayrilir:

1-High Density(HD)Yüksek yogunluk

2-Double Density(DD)Çift Yogunluk

Disket üzerinde bulunan koruma(Write Protect) kapatildiginda disketteki bilgiler yalnizca okunabilir.Yazma ve silme islemleri yapilamaz.Ancak koruma açildiginda yapilabilir.

Tuslardan olusur. Q’ ya göre ayarlanmistir. F’ ye çevrilebilir. Her bir harf için bir Ascii kod , bu kodlarin birlestigi bir Ascii tablo vardir. Biz herhangi bir tusa bastigimiz zaman ascii tablodan harf yada isareti tanir ve basar. 102 tus bulunur. XT ve AT olmak üzere iki çesittir. Klavye bir giris ünitesidir.Klavyede bulunan tuslarin görevleri sunlardir;

Klavye üzerindeki tuslari 4 kisimda inceleyebiliriz;

1. Fonksiyon tuslari

2. Daktilo tuslari

3. Nümerik tuslar

4. Özel tuslar

FONKSIYON TUSLARI :

Bu tuslar her programlama dilinde ve isletim sisteminde farkli görevler almistir. F1 den F12 ye kadardir.

DAKTILO TUSLARI :

Bu bölümde A ile Z arasi harfler 0 ile 9 arasi rakamlar !,^,” , ? vb. gibi isaret tuslari ile bazi özel tuslar bulunur.

NUMERIK TUSLAR:

Bu bölümde 0 ile 9 arasi rakamlarin yaninda bazi özel fonksiyonlar bulunur. "NUM LOCK" bir kez basildiginda isik söner ve rakamlar yerine özel fonksiyonlar çalisir.

ÖZEL TUSLAR:

Backspace (Isaretli tus): Imlecin bulundugu yerden sola dogru tek tek tamamini siler.

Delete (Del): Imlecin bulundugu yerden saga dogru tek tek siler.

Print Screen : Yazilan yaziyi yaziciya yollar.

Caps Lock: (Bu tus açiksa klavyenin sag üst kösesinde isik yanar.)Büyük harf ya da küçük harf tusu.

Num Lock: (Bu tus açiksa klavyenin sag üst kösesinde isik yanar.)Bu tus açikken klavyenin sag tarafinda bulunan rakamlari kullanabiliriz.

Scroll Lock: Bu tusa basildiginda imleç kilitlenir ve ekran kayar.

Pause : Bu tusa basildiginda ekran durur.

Insert : Araya yazi yazacagi zaman kullanilan bir tustur.

Control+Alt+Del: Ayni anda basildiginda bilgisayarin açma –kapama dügmesine basmadan hafizayi tamamen silmemizi ve bilgisayari yeniden baslatmamizi saglar.Ayrica tus kilitlenmesini de açar.

Ctrl+C: Isletim sistemi komutlarini çalisma aninda durdurur.

Ctrl+Break: Programlarda çalismayi durdurur.

Bilgisayarinizda çalisirken herhangi bir sekilde yazdigimiz harf tusu islemiyorsa ALT+ASCII (ASC 11,000 ile 25,000 arasi rakamdir) yazilirsa o ekrana ait karakter ekrana gelir.Örnek ATL tusu+115=M harfidir. Bilgisayar açildiginda yanip sönen göstergeye “IMLEÇ ” denir. Imleç her tusa basildiginda saga dogru kayar.

Home : Imleci satirin basina getirir.

End : Imleci satirin sonuna götürür.

Page up: Imleci bir ekran yukari çikarir.

Page Down: Imleci bir ekran asagiya indirir.

Tab Tusu: Bu tusa basildiginda imleci 8 karakter birden saga hareket ettirir. Shift tusu ile kullanildiginda 8 karakter sola getirir.

AltGr : (Klavye üzerinde bazi tuslar ikiz,bazi tuslar üçüz görevlidir. Ikiz görevliler Shift tusu ile basilirsa ikinci karakteri yazar.

Örnek: Shift+2 tus bilesimi = ’ isarettir.)

Bazi tuslarda 3 adet simge vardir.bunlardan sag alttaki simgeyi yazmak için Altgr tusu ile birlikte ilgili tus basilarak yazilir.
Örnek: yildizi yazmak için Altgr+Tus basilir.

Ders-6 : Sürücüler
SÜRÜCÜLER :

Disketlerin çalistirma biçimleridir.bilgisayarda sürücü isimlerinin sonuna “ : ” isareti birakilarak yazilir.Bir bilgisayar genel olarak asagidaki sürücü çesitlerine sahiptir. En fazla 6 adettir.Bunlar;

1=A Disket 4=D Harddisk

2=B Disket 5=E CD-ROM

3=C Harddisk 6=F Novell

HARD DISK(SABIT DISK) Bilgileri silinmeyen manyetik ortamlarda tutma ve genis hacimli bilgilere hizli olarak ulasmak için kullanilan giris ve çikis birimidir. Disketten farki;büyük kapasiteli hizli ve PC içerisinde sabit olmasidir.

CD-ROM: Compact Disk-Read Only Memory.

Yüksek kapasitede bilgi depolamak için kullanilan optik disklerdir. CD-ROM’ larin üzerine bilgiyi kaydedebilmek için özel araç kullanilir.

DVD-ROM: Dijital Versatile Disk.

CD-Rom’larin yerini almasi beklenen yeni bir optik disk teknolojisi. 133 dakikalik bir filmin tek bir diskte tutulmasi saglanabilecek DVD-Romlarla. DVD-Rom oynatici denilen aletlerin normal CD-Romlari da oynatmasi söz konusu.

MONITOR: Ekran.

Bilgisayarlarla kullanicilar arasindaki görsel baglantiyi saglayan birim. Ekranlar büyüklüklerine, gösterdikleri renk sayisina ve destekledikleri çözünürlük oranlarina göre siniflanir.

SOUND CARD: Ses karti.

Bilgisayarin sesi islemesini saglayan genisleme karti. Bir ses karti olmadan bilgisayar sadece bip sesleri ve oldukça mekanik melodiler çikarabilir. Oysa pek çok yazilim ve CD-ROM’ lar çok daha yüksek kalitede bir ses çikisina ihtiyaç duyar. Ses kartlari, karta baglanan hoparlörler araciligiyla dijital ses elde edilmesini saglar.

MOUSE: Fare.

Imlecin ekran üzerindeki hareketlerini kontrol eden araç. Bir kablo ile bilgisayara baglanan küçük bir araç olan fare, düz bir yüzeye sürterek kullanilir. Bu yüzeyde yapilan hareketler, benzer sekilde imlecin (cursor) de ekranda serbestçe hareket etmesini saglar. Böylece imleç istenen nesne üzerine getirilebilir.

SCANNER: Tarayici.

Kagida basili yazi ve resimleri okuyup bilgisayarlarin anlayacagi biçime çeviren araç.

PRINTER: Yazici.

Bilgisayar ile üretilen metin ve resimleri kagida basmak için kullanilan araç.

MODEM: Kisaltma, Modulator-Demodulator.

Telefon hatlarindan veri aktarmakta kullanilan araçlar. Bilgisayarlar verileri dijital olarak saklarlar, ancak telefon hatlari üzerinden gönderilen veriler analog yapida olmalidir. Bu yüzden modemler bilgisayarlarin dijital yapida sakladiklari verileri analog yapiya çevirerek gönderme isini üstlenir. Bu islemin tersi de yine modemler tarafindan gerçeklestirilir. Telefon hatlarindan analog yapida gelen sinyalleri bilgisayarlarin anlayacagi dijital yapiya çevirirler.

BILGISAYARIN ÇALISTIRILMASI

Bilgisayari açmak için elektrik baglantisi kontrol edilir.

Bilgisayar C:/> (Hard Disk) çalisiyorsa A: sürücüsünde disket olmamalidir.A: sürücüsünden çalisiyorsa sürücüye sistem disketi takilir.

Kasayi AÇ. (Power dügmesine bas)

Ekrani AÇ.

Isletim sistemi DOS ise ekrana C:/> isareti gelir.

Isletim sistemi WINDOWS ise ekrana masa üstü gelir.

Bilgisayari kapatmak için çalistigimiz programdan çikariz ve bilgisayarin çalismadigindan yani islem yapmadigindan emin oluruz.Eger WINDOWS 9X isletim sistemi ile çalisiyorsa “SIMDI BILGISAYARINIZI KAPATABILIRSINIZ” yazisi ekrana geldikten sonra açma-kapama dügmesi ile bilgisayar kapatilir.

SÜRÜCÜYE DISKET TAKMA VE ÇIKARTMA: Demir metal kismi ve etiketli bölümü üste gelecek sekilde ve ok yönünde bilgisayara takilir.Sürücüden gelen tik sesi: disket yuvasina yerlesir.Disket çikartma dügmesine bastigimizda disket disari çikar.Isik yanarken disket çikarilmaz.Çünkü isik yaniyorsa disketten bilgi okunuyor yada bilgi yaziliyor demektir.

CD-ROM SÜRÜCÜLERINE CD TAKMA VE ÇIKARTMA: CD sürücü üzerinde bulunan açma-kapama dügmesi ile CDler yazili kismi üstte,parlak kismi altta olacak sekilde yuvaya yerlestirilir.

MONITOR: Ekran.

Bilgisayarlarla kullanicilar arasindaki görsel baglantiyi saglayan birim. Ekranlar büyüklüklerine, gösterdikleri renk sayisina ve destekledikleri çözünürlük oranlarina göre siniflanir.

SOUND CARD: Ses karti.

Bilgisayarin sesi islemesini saglayan genisleme karti. Bir ses karti olmadan bilgisayar sadece bip sesleri ve oldukça mekanik melodiler çikarabilir. Oysa pek çok yazilim ve CD-ROM’ lar çok daha yüksek kalitede bir ses çikisina ihtiyaç duyar. Ses kartlari, karta baglanan hoparlörler araciligiyla dijital ses elde edilmesini saglar.

MOUSE: Fare.

Imlecin ekran üzerindeki hareketlerini kontrol eden araç. Bir kablo ile bilgisayara baglanan küçük bir araç olan fare, düz bir yüzeye sürterek kullanilir. Bu yüzeyde yapilan hareketler, benzer sekilde imlecin (cursor) de ekranda serbestçe hareket etmesini saglar. Böylece imleç istenen nesne üzerine getirilebilir.

SCANNER: Tarayici.

Kagida basili yazi ve resimleri okuyup bilgisayarlarin anlayacagi biçime çeviren araç.

PRINTER: Yazici.

Bilgisayar ile üretilen metin ve resimleri kagida basmak için kullanilan araç.

MODEM: Kisaltma, Modulator-Demodulator.

Telefon hatlarindan veri aktarmakta kullanilan araçlar. Bilgisayarlar verileri dijital olarak saklarlar, ancak telefon hatlari üzerinden gönderilen veriler analog yapida olmalidir. Bu yüzden modemler bilgisayarlarin dijital yapida sakladiklari verileri analog yapiya çevirerek gönderme isini üstlenir. Bu islemin tersi de yine modemler tarafindan gerçeklestirilir. Telefon hatlarindan analog yapida gelen sinyalleri bilgisayarlarin anlayacagi dijital yapiya çevirirler.

Yazici kullanimi:

Yazici üzerinde bulunan tuslarin görevi:

Online (Yazmaya hazir) :Bu tus göstergesine ait isik yanarsa PC kagida döküm yapar.

Offline (Kapali):Yazici çalismaz.

Paper feed (Kagit koy):Yaziciya kagit yüklemesini saglar.

Line feed (Satir atlat) :Bir satir atlayarak yazar.

Isletim Sistemi

Bilgisayarlarin çalisabilmesi için gereken temel yazilim. Bilgisayarlar çesitli donanim ürünlerinin belli bir tasarima göre bir araya getirilmesiyle olusturulur. Ancak kendilerinden beklenen isleri gerçeklestirmeleri için bu sadece donanimdan olusan altyapi yeterli degildir. Bir kelime islem yazilimi ile belge olusturabilmek için önce bilgisayarin açilmasi, donanim ürünlerinin birbirlerini tanimasi ve birlikte çalisacaklari sartlarin saglanmasi gerekecektir. Kullanici klavyede bir tusa bastiginda, bir harfin ekranda görüntülenmesi, yazilanlarin saklanmak istendiginde belgenin disk üzerine yazilmasi, belgeye bir dosya adi verilebilmesi yapilabilecek isler arasindadir. Kullanilan yazilim ne tür olursa olsun bazi temel islemler hep aynidir; dosyalarin diske yazilmasi, diskten alinip ekrana görüntülenmesi, bir dosyanin basilmak üzere yaziciya gönderilmesi... Bu durumda tüm yazilimlarin üzerinde çalisacagi zemini olusturmak ve temel islemleri gerçeklestirmek üzere kullanilan yazilim ile karsilasilir. Bu, isletim sistemidir.

Isletim sistemi bilgisayarin her türlü altyapi çalismalarini düzenler, çesitli aygitlarin birbirleriyle anlasmasini saglar. Bu sayede çesitli uygulama yazilimlari, güven içinde çalisip kullaniciya hizmet edebilirler. Bu yüzden bir bilgisayarin donanim özellikleri kadar isletim sistemi de önemlidir. Çünkü sistemin genel performansi gibi islev yelpazesi de kullanilan isletim sistemine göre degisir. Isletim sistemleri bilgisayarda olup biten her seyi denetleyen yazilimlardir. Bu yüzden sistem ne kadar karmasiksa, isletim sistemi de o oranda gelismis olmak zorundadir.

Genel amaçli bir isletim sisteminin üstlenmesi gereken isler söyle siralanabilir:

¨ Çevre birimleri ile programlar arasindaki iletisimi saglamak.

Bir kelime islem yazilimi yaziciya ya da CD-ROM sürücüye ulasarak kullanilmasinda oldugu gibi...

¨ Sistemin bellegini yönetmek, disk tamponu (disk cache) gibi ek olanaklar saglayarak bellegin etkili bir sekilde kullanilmasini saglamak.

Örnegin, sanal bellek olusturarak ana bellekten daha büyük bir alanin kullanilmasi.

¨ Saklama aygitlarindaki dosyalara belli bir düzen erisilmesi için bir dosya yönetim sistemi olusturmak.

¨ Özellikle çok kullanicili sistemlerde kaynaklara güvenli erisim saglamak.

¨ Programlar arasi veri iletisimi saglamak.

Kullanicinin çesitli komutlar vermesi ve programlar çalistirmasini saglamak

BILGISAYAR AGLARI (NETWORK)

Iki ya da daha çok bilgisayarin veri iletmek ve bilgisayar kaynaklarini ortak kullanmak amaci ile birbirine baglanmasina bilgisayar agi denir.

Bilgisayar aglari ana bilgisayarin islem gücünden ve depolama kapasitesinden baska yazici gibi çevre birimlerinin ortak kullanimini da saglar.

1.Yerel ve Ulusal Aglar:

a) LAN (LOCAL AREA NETWORK): Bölgesel çalisma agi..Ana bilgisayarin adi SERVER dir.Diger bilgisayarlar server-1 server-2 olarak adlandirilirlar.

b) WAN (GENIS ÇALISMA AGI): Birden fazla LAN’ in birbirine bagli olarak çalismasini ifade eder.

2.Internet: Dünya üzerindeki bilgisayar kuruluslarinin birbirine baglanmasini saglayan genis aga denir.

INTRANET:Bir isletme içerisinde interneti kullanarak yapilan islemdir.

YAZILIM

Isletim Sistemi (Operating Sistem):

Kullanici ile bilgisayar arasinda iletisimi saglayan programlardir. Açilisindan kapanisina kadar Bilgisayar sisteminin tüm hareketlerini denetler. Sistemde bulunan MIB, ana bellek, Harddisk vb. kaynaklari yönetir. DOS (Disk Operating System), Windows (3.1, 95, 98,CE,ME), WindowsNT, MAC OS, UNIX, LINUX …

Yararli Programlar: Isletim Sistemi ile verilen format, sikistirma, kurtarma vb.

Aygit sürücüleri (Device Driver): Çevre birimlerinin çalismasi için bilgisayara yüklenen programlar.

Programlama Dilleri: Bir isi bilgisayara yaptirmak ancak belirli kodlarin belirli bir sira dogrultusunda kullanilmasi ile olanaklidir. Kullanilan bu koda programlama dili denilir. Yazilan kaynak kod program derleyici veya yorumlayici tarafindan bilgisayar diline çevrilir. Programlama dillerinden bazilari C, Pascal, Delphi, Java, Visual Basic, Visual C…

Ders-12 : Giris ve Çikis Üniteleri
GIRIS VE ÇIKIS ÜNITELERI

1. Ekran: Renkli-Monitör Dijital

2. Klavye: Q ve F olmak üzere Türkçe 2 tip klavye vardir.

3. Yazici: Makinedeki dosyalarin çalismasini saglar

4. Disket: Makinedeki bilgilerin baska makinelere tasinmasini saglar.

5. SabitDisk (HDD): Makinedeki bilgileri toplayan ve yazilimi yöneten cihazdir.

ÖR: 2.1, 3,2 Vb .

6. Maus: Klavye gibi direk girin ünitesidir. AT ve PS/2 olarak 2 çesidi bulunur.

VERIYOLLARI

Paralel ve seri olarak 2 yoldan olusmaktadir.

Seri veriyollari 9 pin’ lik portlardan “Erkek”

Paralel veriyollari 40 pin’ lik portlardan “Disi” olusmaktadir. Veriyollari bilgisayarin çevre birimleri ile arasindaki bagi olustururlar.

Maus: Com Portuna / Seri

Yazici: LTP1 Portuna / Paralel’ dir

Klavye: AT/PS2 Portuna

GIRIS — ÇIKIS KAPILARI

PORT: Bilgisayarin diger çevre aygitlari ile iliskisini saglayan baglanti noktalarina “port” denir.

SERIAL PORT: Erkek Port’ tur 9-25 arasinda Pini bulunmaktadir. Fare modem baglanir. Com1, Com 2 diye çogaltilir. Communication’ dan gelir.

PARALEL PORT: Dizi konnektördür. 25 ile 40 arasinda pini vardir. Yazici girisidir. LPT1 – LPT2 olarak degisir.

OYUN PORTU: Ses kartina

MONITÖR PORTU: Ekran kartidir. AT/ PS/2 Portu Klavyeye AC/IN: Güç kaynagi girisidir.

Ders-13 : Bios Nedir? Ayarlari
BIOS NEDIR?

BIOS güncellemesi riskli bir istir. Adimlari dogru bir sekilde takip etmeniz gerekmektedir.

BIOS update islemi Asus anakartlarla birlikte gelmekte olan CD'nin içinde bulabileceginiz aflash.exe <ftp://ftp.cizgi.com.tr/Asus/bios/aflash13.zip> programi ile gerçeklesebilmektedir. Programi ve anakartinizin modeline göre download etmis oldugunuz BIOS dosyasini (*.awd) hard diskinize veya bir diskete kopyalayiniz.Anakartiniz Asus ise yeni BIOS sürümünü http://www.cizgi.com.tr <../download.htm> adresinden bulabilirsiniz. Daha sonra sisteminizi DOS modunda (açilista F8 ile) ya da sistem disketiyle açip aflash.exe <ftp://ftp.cizgi.com.tr/Asus/bios/aflash.exe> yazarak enter'a basiniz.

AFLASH Programini çalistirdiginizda yanda görüldügü gibi anakartinizla ilgili BIOS bilgileri ekrana gelir.

Opsiyonel olan birinci seçenek, anakartinizin o an kullandigi BIOS versiyonunu herhangi bir probleme karsi yedeklemenizi saglar. "Please Enter File Name To Save:" komutuna herhangi bir isim vererek BIOS'unuzu yedekleyin. "BIOS Saved Successfuly" mesaji ile islem gerçeklesmis olur. ESC ile ana menüye dönebilirsiniz

Ikinci seçenek seçildiginde program sizden yeni BIOS update dosyasinin ismini soracaktir. Bunu buraya girin (örnegin bx2b1009.awd) ve Return'e basin

Bundan sonra anakarta ait BIOS'u ve üzerine yazacaginiz yeni BIOS versiyonlarini gösteren asagidaki mesajlar çikacaktir. Ve Mesaji çiktiginda 'Y' tusuna bastiginizda, eger epromunuzda herhangi bir ariza yoksa BIOS'unuzun update islemi baslar.

5-10 snlik bir programlama süreci ardindan BIOS'unuz update edilmis olacaktir

Islem bittikten sonra BIOS'unuzu yeniden programlamak isteyip istemediginiz sorulacaktir. Hayir ile devam edebilirsiniz.

Son olarak ekraniniza islemin bitmis ve bilgisayari restart etmenizin gerekli olduguna dair bir yazi gelecektir. ESC ile programdan çikip, bilgisayarinizi restart ediniz. islem tamam!

BIOS HATA MESAJLARI

1) Bir uzun iki kisa beep:
Ekran kartinizda bir sorun var. Ekran karti kablosu yerinden çikmis olabilir yada ekran kartiniz bozuk.

2) Tek kisa beep:

Anakartin bellek tazeleme devresi sorunlu

3) CMOS Battery has failed:
CMOS pili zayiflamis. Degismesi gerekir.

4) CMOS checksum error
CMOS'un bozuldugunu gösterir. (CMOS pili bozuk veya zayif olabilir)

5) Disk boot failure, insert system disk and press enter
Sistem boot edemiyor. HDD baglantisinda sorun olabilir, HDD aktif partition tanimlanmamis olabilir, biostan HDD tanimlanmamis olabilir, HDD bozuk olabilir, HDD nizin system dosyalari silinmis olabilir.

6) Keyboard error:
Sisteme bagli bir klavye yok. Klavyenin kablosu hatali takilmis olabilir, klavye bozuk olabilir, klavye girisinde sorun olabilir.

7) Primary Slave Failed:
Hatali HDD tanitimi. Yada daha önceden bilgisayara takili olup daha sonra çikarilan ve biostan kaldirilmayan hddler söz konusu olunca böyle yapar.

8) Floppy Disk Failed:
Disket sürücünüze eriselimiyor. Kablolarinin düzgün takilip takilmadigindan emin olun. Eger degistrincede hata devam ediyorsa sürücünüzde sorun vardir.

9) Cache memmory bad, or not enabled cache !:
Cache bellek bozulmus olabilir. Yada cache bellek anakart ile uyumsuz.

10) DMA Error:
Dogrudan Erisimli Bellek devrelerinde sorun var. Anakarti degistirin.