Ders-1 : Dos Giris

Eger bilgisayar kullanmayi ilk defa Windows-95 ile basladiysaniz büyük bir ihtimalle DOS kelimesi size yabanci gelecektir. DOS, Disk Operating System kelimelerinin kisaltilmis halidir ve disk islemleri, bellek islemleri gibi programlarin çalisabilmesi için gerekli düzenlemeleri yapan bir isletim sistemidir. DOS’un tarihi PC’lerin (kisisel bilgisayarlar) tarihiyle baslar ve çogunlukla da pek hayirla yad edilmez. Çünkü DOS’ta grafiksel bir kullanici arabirimi yoktur, her sey komutlarla ve bir sürü parametre ile yapilir. Microsoft Windows’95 sürümüyle kullanicinin DOS ile olan iletisimini minimuma indirmeye çalismis olsa da geriye dogru uyumluluktan dolayi DOS’tan tam olarak vazgeçememistir.

Windows’95 kullaniyor olsaniz da bazen DOS’a isiniz düsebilir. Örnegin bir çok oyun programi Windows ile çalismaz veya oynanamayacak kadar yavas çalisir. Ayrica Windowsa giremediginiz durumlarda da sorunu DOS’tan halletmeniz gerekebilir. Bazen de tek bir dosyayi kopyalamak için bilgisayarinizi açtiginizda, Windows’un çalismasini beklemeniz gerekmez.

Ders-2 : Komutlar, DIR( Listeleme)
KOMUTLAR

DOS’ta herhangi bir dosyaya ihtiyaç duymadan çalisan komutlara iç komutlar, çalismasi için program dosyasinin varligina ihtiyaç duyan komutlara Dis Komutlar denir. Dis komutlari çalistirabilmek için o komutun progrma dosyasina ihtiyaç vardir. Örnegin format komutunu kullanabilmek için Format.com programinin bulunmasi gerekir.

DOS komutlari hakkinda bilgi almak için / ? parametresi kullanilabilir. Örnegin dir komutu hakkinda bilgi almak için DIR /? yazilabilir.

DIR (Listeleme)

Bulundugunuz dizindeki dosya veya dizinleri listeler. Dir komutu tek basina kullanildigi zaman asagidaki gibi bir liste çikar.

C:\zeybek>dir

C sürücüsündeki birimin etiketi yok

Birim Seri Numarasi 0B26-13D9

C:\zeybek dizini

. <DIR> 01/01/99 20:23 .

.. <DIR> 01/01/99 20:23 ..

SZEYBEK EXE 1.411.559 02/01/99 20:05 szeybek.exe

XTRAS <DIR> 01/01/99 20:23 xtras

ICON ICO 2.816 02/01/99 20:05 icon.ico

2 dosya 1.414.375 bayt

3 dizin 137.347.072 bayt bot

C:\zeybek>_

Burada <DIR> ile belirlenmit olanlar dosya degil dizindir. Digerler ise dosyadir. Her bir dosyanin adi, uzantisi, boyutu, son degistirme tarihi- saati ve uzun dosya ismi görüntülenmektedir.

Uzantisi .EXE, .COM, .BAT olanlar program dosyalaridir. Bunlarin isimleri yazilarak çalistirilabilir.

Bir dizindeki dosya sayisi fazla ise ekrana sigmayacaktir. Sayfa sayfa görüntülemek için DIR /P seklinde /P parametresi kullanilir. Detaylari göstermeden sadece isimleri listelemek için DIR /W kullanilir. Daha detayli bilgi için DIR /V kullanilir.

Bütün dosyalari degil de bir sarta uyan dosyalari listelemek için joker karakter dedigimiz ? ve * karakterleri kullanilir.

Dir *.exe ile uzantisi EXE olan dosyalar

Dir a*.exe ile bat harfi a ve uzantisi EXE olan dosyalar

Dir a*.e* ile bat harfi a ve uzantisinin bas harfi e olan dosyalar

Dir a?b*.exe ile bat harfi a ve üçüncü harfi b olan EXE uzantili dosyalar

Dir *. ile uzantisi olmayan dosyalar

listelenebilir. Buradaki temel kural * itaretinin bütün harfler yerine, ? ise tek bir harf yerine geçmesidir.

Dir komutu ile DOS’ta arama da yapilabilir. /s parametresi verilirse DOS alt dizinlerdeki dosyalari da listeler.

Örnegin önemli.doc isimli bir dosyayi aramak için

Dir önemli.doc /s kullanilabilir.

Liste alinirken siralama isteniyorsa /O parametresi kullanilir.

Eger bilgisayar kullanmayi ilk defa Windows-95 ile basladiysaniz büyük bir ihtimalle DOS kelimesi size yabanci gelecektir. DOS, Disk Operating System kelimelerinin kisaltilmis halidir ve disk islemleri, bellek islemleri gibi programlarin çalisabilmesi için gerekli düzenlemeleri yapan bir isletim sistemidir. DOS’un tarihi PC’lerin (kisisel bilgisayarlar) tarihiyle baslar ve çogunlukla da pek hayirla yad edilmez. Çünkü DOS’ta grafiksel bir kullanici arabirimi yoktur, her sey komutlarla ve bir sürü parametre ile yapilir. Microsoft Windows’95 sürümüyle kullanicinin DOS ile olan iletisimini minimuma indirmeye çalismis olsa da geriye dogru uyumluluktan dolayi DOS’tan tam olarak vazgeçememistir.

Windows’95 kullaniyor olsaniz da bazen DOS’a isiniz düsebilir. Örnegin bir çok oyun programi Windows ile çalismaz veya oynanamayacak kadar yavas çalisir. Ayrica Windowsa giremediginiz durumlarda da sorunu DOS’tan halletmeniz gerekebilir. Bazen de tek bir dosyayi kopyalamak için bilgisayarinizi açtiginizda, Windows’un çalismasini beklemeniz gerekmez.

Dir /OD ile tarihe

Dir /ON ile ada

Dir /OE ile uzantiya

Dir /OS ile boyuta göre siralanabilir. Bu parametrelerin önüne – konursa tersi sirada listelenir. Yani Dir/OS ile küçükten büyüge siralanirken, Dir/O-S ile büyükten küçüge dogru siralanir.

Dir /A ile istenen özellige uyan dosyalar gösterilebilir.

Dir/AD ile sadece dizinler

Dir/AH ile gizli dosyalar

Dir/AR ile sadece okunabilir dosyalar

Dir/AS ile sadece sistem dosyalari listelenir.

Ders-3 : Dizin Islemleri
DIZIN ISLEMLERI(CD, MD,RD)

Bir dizine girmek için

CD Dizinismi kullanilir.

Örnegin Windows dizinine girmek için

C:\>CD Windows

C:\WINDIWS>

Windows\System dizinine girmek için

C:\>CD Windows\System

C:\WINDOWS\SYSTEM>

veya

C:\>CD Windows

C:\WINDOWS>CD System

C:\WINDOWS\SYSTEM>

seklinde kullanilir.

Bir dizinden çikmak için CD..

C:\WINDOWS\SYSTEM>CD..

C:\WINDOWS>

Ana dizine çikmak için CD\

C:\WINDOWS\SYSTEM>CD\

C:\>

Iki üst dizine çikmak için CD...

C:\WINDOWS\SYSTEM\VMM32>CD...

C:\WINDOWS>

Üç üst dizine çikmak için CD....

C:\WINDOWS\SYSTEM\VMM32>CD....

C:\>

Yeni bir dizin olutturmak için

MD Dizinismi

Örnegin yeni isimli bir dizin olusturmak için

MD yeni

Bir dizin silmek için

RD Dizinismi

Yeni isimli dizini silmek için

RD yeni

seklinde kullanilir. Bir dizini bu yöntemle silebilmek için, içinin bos olmasi gerekir.

Uzun dizin isimlerini DOS altinda kullanirken bunlari iki sekilde kullanabilirsiniz.

Eger Windows altinda bir DOS oturumu açtiysaniz bu isimler hem standart 8+3 formatinda hem de uzun formatinda kullanilabilir. Direk olarak DOS ortamina geçtiyseniz 8+3’lük kisa formatini kullanabilirsiniz.

8 harften daha uzun bir dosya veya dizin ismi verecekseniz bunu tirnak içinde yazmaniz gerekir.

Örnegin en çok kullandigim dökümanlar dizini olutturmak için :

MD “en çok kullandigim dökümanlar” seklinde yazmaniz gerekir.

Bu dizin listelendiginde hem orjinali ile hem de ENÇOKK~1 seklinde kisa ismi ile gösterilir.

Bu dizine girmek için

CD ENÇOKK~1

veya

MD “en çok kullandigim dökümanlar” yazabilirsiniz.

Ders-4 : Sürücü Degistirme, Formatlama, Biçimleme
SÜRÜCÜ DEGISTIRME

DOS’ta ger sürücü bir harf ile temsil edilir. A, ve B harfleri disket sürücü digerleri de hard disk ve diger sürücüler için kullanilir. Sürücü harflerinden sonra “:“ kullanilarak o sürücüye geçilebilir.

A: ile disket sürücüye

C: ile de hard diske geçilebilir.

Bir sürücüye geçildikten sonra uygulanan komutlar o sürücü üzerinde etkili olur.

Örnegin bir disketin içerigini görmek için

C:\>A:

A:\>Dir

yazabilirsiniz. Veya kisaca

C:\> DIR A:

FORMAT (FORMATLAMA,BIÇIMLEME)

Format kelime anlami olarak düzenleme demektir. Bu ilk alinan disket için dogrudur. Disket DOS’ta kullanilmak için düzenlenir. Ancak dolu olan bir diskete format atilmasi ile disketteki bütün bilgiler silinmis olur.

Yanlislikla formatlanan bir disket UNFORMAT komutu ile geri alinabilir.

Format komutunu harddisk için kullanmak çok tehlikelidir. Daha çok disketlerinizi formatlamak için bu komutu kullanacaksiniz.

C:\> FORMAT A:

Ile disket formatlanir. Bu komuttan sonra sürücüye disket yerlestirmeniz istenir ve gösterge %100 oluncaya kadar formatlama devam eder. Formatlama bittikten sonra diskete bir isim vermeniz istenir. Buraya 11 harflik bir isim verebilirsiniz. Isim verdikten sonra disket hakkindaki bilgiler gösterilir. Bu listeye bakarak o disketteki bozuk kesimlerin bulunup bulunmadigini anlayabilirsiniz. Eger diskette bozuk kisimlar varsa bunlarin miktari da listeden okunabilir.

Format komutunu bozulan disketlerinizin bozuk kisimlarini isaretlemesi için kullanabilirsiniz. Bozuk kisimlari isaretleyerek buralar bilgi yazilmasini önler.

Ayrica sistem disketi olusturmak için de Format komutu kullanilabilir. (Bu is için SYS komutu da kullanilir.)

Virüslü disketleri de format ile silebilirsiniz.

/U parametresi kullanilirsa, disketi UNFORMAT yapabilmek için gerekli olan bilgi diskete yazilmaz. Bu durumda UNFORMAT komutu ile disket kurtarilamaz. Disketi silmek istediginizden eminseniz bu parametreyi kullanarak islemleri hizlandirabilirsiniz.

/S parametresi ile disketin sistenm disketi olarak hazirlanmasini saglayabilirsiniz. Bu durumda bu disketi kullanarak bilgisayari açabilirsiniz.

/Q ile hizli format yapabilirsiniz. Bu islem bozuk kisimlari isaretlemez. Ancak oldukça hizli bir biçimde disketi bosaltir.

/V:Ad ile disketin ismini belirleyebilirsiniz.

C:\>FORMAT a: /q /u /s /v:ali

Komutu ile geri alma bilgisi olmada, sistem disketi olarak ve ismini de Ali yaparak disketi hizli formatlar.

Format yapabilmek için FORMAT.COM dosyasina ihtiyaç vardir.

SYS(Sistem Transferi)

Sys komutu ile bir diskete veya harddiske sistem dosyalari transfer edilebilir. Bu dosyalar IO.SYS, MSDOS.SYS, COMMAND.COM, DRVSPACE.BIN, veya DBLSPACE.BIN dosyalaridir. Bu dosyalardan COMMAND.COM hariç digerleri bir diskete normal kopyalama ile kopyalanirsa o disket sistem disketi olmaz. Bu dosyalari diskette özel bir yere kopyalanmasi gerekir. Bu islemi de SYS veya FORMAT /S komutlari yapar.

Sys a: ile diskete

Sys c: ilede harddiske sistem transferi yapilir.

Özellikle harddiskteki sistem dosyalari bozulmussa bilgisayarinizi harddiskten açamazsiniz. Bu durumda bilgisayari disketten (içinde sistem dosyalari bulunan bir disket ) açarak Sys c: komutu ile harddiske sistem transferi yapabilirsiniz. Bu itlemi yapmak için diskette SYS.COM programi bulunmalidir.

Ders-5 : Label, Date, Time, Doskey
LABEL (Disket etiketi degistirme)

Format yaparken sizden diskete bir isim(etiket) vermeniz isteniyordu. Bir disketin ismini degistirmek için onu formatlamak gerekmez. Örnegin harddiskimize baska bir isim vermek için

LABEL C: komutunu kullanabilirsiniz. Sizden 11 harflik bir etiket istenecektir.

LABEL A: komutu disketin etiketini degistirmek için kullanilir.

Bu programin ismi LABEL.EXE’dir

DATE, TIME ( Tarih ve Saati degistirme)

Bilgisayarin tarihi ve saati bu iki komutla ögrenilip degistirilebilir. Date tarihi, Time ise saati belirtmek için kullanilir.

Date yazarsaniz asagidaki gibi önce su anki tarih gösterilecek ve yeni tarihi girmeniz istenecektir. Eger tarihi degistirmek istemiyorsaniz Enter tusuna basarak geçebilirsiniz.

C:\>date

Geçerli tarih Paz 05/01/1999

Yeni tarihi girin (gg-aa-yy):_

C:\>date

Geçerli tarih Paz 03/01/1999

Yeni tarihi girin (gg-aa-yy):_

DOSKEY

DOS’ta bütün komutlari klavyeden girmemiz gerekir. Her sefer uzun uzadiya komut yazmak bazen sikici olabilir. Bunun yerine Doskey programini bilgisayar açilirken bir kez çalistirarak DOS’un yazdiginiz komutlari hatirlamasini saglayabilirsiniz. Bu programi bilgisayarin her açilisinda çalistirabilmek için Autoexec.bat dosyasina yazabilirsiniz. Bu dosya içine C:\windows\command\doskey satirini ekleyin. Bundan sonra yukari ve asagi tuslarini kullanarak daha önce yazdiginiz komutlara kolayca ulasabilirsiniz.

DOS ortaminda iken DOSKEY.COM programini çalistirmak için bu dosyanin bulundugu dizin içine gidilir ve adi yazilarak enter tusuna basilir.

Label, Date, Time, Doskey

SÜRÜCÜ DEGISTIRME

DOS’ta ger sürücü bir harf ile temsil edilir. A, ve B harfleri disket sürücü digerleri de hard disk ve diger sürücüler için kullanilir. Sürücü harflerinden sonra “:“ kullanilarak o sürücüye geçilebilir.

A: ile disket sürücüye

C: ile de hard diske geçilebilir.

Bir sürücüye geçildikten sonra uygulanan komutlar o sürücü üzerinde etkili olur.

Örnegin bir disketin içerigini görmek için

C:\>A:

A:\>Dir

yazabilirsiniz. Veya kisaca

C:\> DIR A:

FORMAT (FORMATLAMA,BIÇIMLEME)

Format kelime anlami olarak düzenleme demektir. Bu ilk alinan disket için dogrudur. Disket DOS’ta kullanilmak için düzenlenir. Ancak dolu olan bir diskete format atilmasi ile disketteki bütün bilgiler silinmis olur.

Yanlislikla formatlanan bir disket UNFORMAT komutu ile geri alinabilir.

Format komutunu harddisk için kullanmak çok tehlikelidir. Daha çok disketlerinizi formatlamak için bu komutu kullanacaksiniz.

C:\> FORMAT A:

Ile disket formatlanir. Bu komuttan sonra sürücüye disket yerlestirmeniz istenir ve gösterge %100 oluncaya kadar formatlama devam eder. Formatlama bittikten sonra diskete bir isim vermeniz istenir. Buraya 11 harflik bir isim verebilirsiniz. Isim verdikten sonra disket hakkindaki bilgiler gösterilir. Bu listeye bakarak o disketteki bozuk kesimlerin bulunup bulunmadigini anlayabilirsiniz. Eger diskette bozuk kisimlar varsa bunlarin miktari da listeden okunabilir.

Format komutunu bozulan disketlerinizin bozuk kisimlarini isaretlemesi için kullanabilirsiniz. Bozuk kisimlari isaretleyerek buralar bilgi yazilmasini önler.

Ayrica sistem disketi olusturmak için de Format komutu kullanilabilir. (Bu is için SYS komutu da kullanilir.)

Virüslü disketleri de format ile silebilirsiniz.

/U parametresi kullanilirsa, disketi UNFORMAT yapabilmek için gerekli olan bilgi diskete yazilmaz. Bu durumda UNFORMAT komutu ile disket kurtarilamaz. Disketi silmek istediginizden eminseniz bu parametreyi kullanarak islemleri hizlandirabilirsiniz.

/S parametresi ile disketin sistenm disketi olarak hazirlanmasini saglayabilirsiniz. Bu durumda bu disketi kullanarak bilgisayari açabilirsiniz.

/Q ile hizli format yapabilirsiniz. Bu islem bozuk kisimlari isaretlemez. Ancak oldukça hizli bir biçimde disketi bosaltir.

/V:Ad ile disketin ismini belirleyebilirsiniz.

C:\>FORMAT a: /q /u /s /v:ali

Komutu ile geri alma bilgisi olmada, sistem disketi olarak ve ismini de Ali yaparak disketi hizli formatlar.

Format yapabilmek için FORMAT.COM dosyasina ihtiyaç vardir.

SYS(Sistem Transferi)

Sys komutu ile bir diskete veya harddiske sistem dosyalari transfer edilebilir. Bu dosyalar IO.SYS, MSDOS.SYS, COMMAND.COM, DRVSPACE.BIN, veya DBLSPACE.BIN dosyalaridir. Bu dosyalardan COMMAND.COM hariç digerleri bir diskete normal kopyalama ile kopyalanirsa o disket sistem disketi olmaz. Bu dosyalari diskette özel bir yere kopyalanmasi gerekir. Bu islemi de SYS veya FORMAT /S komutlari yapar.

Sys a: ile diskete

Sys c: ilede harddiske sistem transferi yapilir.

Özellikle harddiskteki sistem dosyalari bozulmussa bilgisayarinizi harddiskten açamazsiniz. Bu durumda bilgisayari disketten (içinde sistem dosyalari bulunan bir disket ) açarak Sys c: komutu ile harddiske sistem transferi yapabilirsiniz. Bu itlemi yapmak için diskette SYS.COM programi bulunmalidir.

Ders-6 : Copy, Xcopy, Diskcopy
COPY, XCOPY, DISKCOPY (KOPYALAMA)

COPY komutu ile dosyayi diskete, disketten harddiske, yaziciya veya ekrana kopyalayabilirsiniz.

Copy Kaynak Hedef

Seklinde, çogunlukla iki parametre ile kullanilir. Birincisi kopyalanacak olan, ikincisi kopyalanilacak olan yeri belirler.

Copy okul.doc a:

Aktif dizindeki okul.doc isimli dosyayi diskete kopyalar.

Copy a:okul.doc c:

Disketteki okul.doc isimli dosyayi harddiske kopyalar.

Copy okul.doc liste.doc

Okul.doc isimli dosyayi ayni yere liste.doc adiyla kopyalar.

Copy a:okul.doc

Disketteki okul.doc isimli dosyayi komutun yazildigi yere kopyalar.

Copy *.* a:

Içinde bulunulan dizindeki tüm dosyalari diskete kopyalar.

Copy a:*.* c:

Disketteki bütün dosyalari harddiske kopyalar.

Copy Autoexec.bat con

Autoexec.bat dosyasini ekrana kopyalar. (Con ekran için kullanilan isimdir. Ekrana kopyalamak içini göstermek anlamindadir.)

Copy *.bat con

Bat uzantili tüm dosyalari ekrana kopyalar.

Copy Con a.ekr

Burada kaynak ekran, hedef ise bir dosyadir. Yani ekrani a.ekr dosyasina kopyalamasini istiyoruz. Bu durum copy komutu için özel bir durumdur ve bir dosyaya yazi yazmak için kullanilir. Bu komutu yazdiktan sonra F6 tusuna basana kadar yazdiginizbütün harfler a.ekr dosyasina yazilacaktir. Örnek olarak asagidaki satirlari yazarak bir bat dosyasi hazirlayalim.

Copy con a.bat

@echo off

echo elveda dos

echo merhaba windows

Bu satirlari dikkatli bir sekilde yazin, çünkü bir satiri yazdiktan sonra o satira tekrar geri dönme sansiniz yok. F6 tusuna ve Enter’e basin ve kaydedin. Ve olusturdugunuz dosyanin adini yazarak çalistirin.

Copy a.bat prn

Bu satir a.bat dosyasini yaziciya gönderecektir. (Pr n kelimesi yazici için kullanilir. Yazicinizin bagli oldugu porta göre LPT1, LPT2, COM1, COM2 de kullanabilirsiniz. ) ekrandaki görüntüyü yaziciya göndermek için Print Screen tutuna basabilirsiniz.

Copy komutu ile bir dosyayi kopyalarken hata testi de yapilmasini saglayabilirsiniz. Özellikle diskete kopyalarken bu testi yaptirmaniz iyi olur. Hata testi yapmasi için /V parametresi kullanilir.

Copy okul.doc a: /v

Okul.doc dosyasini diskete hata testi yaparak kopyalamasini istiyoruz. Bu islem dosyayi diskete kopyalarken ayni zamanda yazdigini da okuyarak dogru okunup okunmadigini kontrol eder. Diskette bozuk kesimler varsa yazdigini okuyamayacak ve hata verecektir. Islemi iptal ederek saglam bir disket kullanin veya disketin içinde önemli bilgiler yoksa disketi formatlayin ve ve hatali kisimlarin isaretlenmesini sagladiktan sonra tekrar kopyalayin.

Kopyalama yaparken kopyalanilan yerde ayni isimli bir dosya varsa onun üzerine yazilip yazilmayacagi sorulur.

C:\a.bat üstüne yazilsin mi (Evet/Hayir/tüMü)?

E harfi Evet, H harfi Hayir veya M harfi ile bütün dosyalarin tek tek sorulmadan yazilmasi saglanabilir.

XCOPY komutu da kopyalamk için kullanilir. Copy komutunda farkli olarak daha hizlidir ve alt dizinleriyle birlikte kopyalayabilir. Copy komutu bir iç komut olmasina ragmen Xcopy komutu dis komuttur ve XCOPY.EXE dosyasinin bulunmasi gerekir.

Xcopy komutunun kullanimi da copy komutu gibidir. Farkli olarak /S parametresi ile alt dizinlerin kopyalanmasi da saglanabilir.

Xcopy a:*.* /s c:

Disketteki bütün dosyalari alt dizinlerdekilerle beraber c: sürücüsüne kopyalar. Xcopy’nin avantaji daha hizli kopyalayabilmesi ve alt dizinlerle birlikte kopyalayabilmesidir.

DISKCOPY komutu ise daha farklidir. Bir disketin aynisini bir baska diskete kopyalamak için kullanilir. Diskcopy ile çogaltilan disketler tamamen birbirinin aynisidir.

Diskcopy a: a:

Komutu ile a sürücüsünde bulunan disket çogaltilabilir. Bu islem sirasinda önce orjinal disket okunur, daha sonra diger disketin takilmasi istenerek bu diskete yazilir. Okuma islemi tek seferde bitmemisse tekrar ilk disket istenerek kalan kisim da okunarak diger diskete yazilir.

Diskcopy isleminde hedef disket içindeki tüm dosyalar kopyalama isleminden önce bilgisayar tarafindan silinir.

Bu programin ismi DISKCOPY.COM’dur.

islemleri hizlandirabilirsiniz.

Ders-7 : Ren, Move, Type, More
REN(DOSYA ADI DEGISTIRME)

Dosyalarin isimlerini Ren komutu ile degistirebilirsiniz.

Ren Dosyaadi Yeniad

seklinde kullanilir. Örnegin gerekli.doc isimli dosyanin adini gereksiz.doc olarak degistirmek için

Ren Gerekli.doc gereksiz.doc

seklinde yazilir. Isim degistirirken yeni isimle ayni isme sahip bir dosya varsa degistirme yapilmaz.

Ren komutu ile dizin isimleri degistirilemez. Dizin isimlerini degistirmek için Move komutu kullanilir.

MOVE(TASIMA VEYA DIZIN ISMI DEGISTIRME)

Bu programin ismi MOVE.EXE’dir. Dosyalari bir yerden baska bir dizine veya sürücüye tasimak için ve dizinlerin isimlerini degistirmek için kullanilir.

Örnegin Genel dizinindeki bütün dosyalari Özel dizinine tasimak için

Move c:\genel\*.* özel\

PW dizinindeki tüm dosyalari diskete tasimak için

Move c:\pw\*.* a:

Move komutu ile dizin ismi degistirmek Ren ile dosya ismi degistirmek gibidir. Örnegin PW dizinini WRITE olarak degistirmek için

Move PW WRITE seklinde kullanilir.

TYPE (DOSYA IÇERIGI)

DOS’ta bir dosyanin içerigini görmek için kullanilir.

Type Dosyaadi

Seklinde kullanilir. Örnegin autoexec.bat dosyasinin içerigini görmek için

Type autoexec.bat

seklinde yazilir. Dosya üzerinde degisiklik yapabilmek için EDIT komutu kullanilmalidir.

MORE(SAYFALAMA)

Bazi DOS komutlarinin sonuçlari ekrana sigmiyorsa komutun sonucunun sayfa sayfa gösterilmesini More komutunu | karakteri ile birlikte kullanarak saglayabiliriz.

Örnegin;

Type autoexec.bat

Komutu ile autoexec.bat dosyasinin içerigine bakabilirsiniz. Ancak dosya ekrana sigmayacak kadar uzun ise dosyadaki üst satirlar ekranda görülemeyecektir. Bunu More komutu ile birlikte kullanarak atabiliriz.

Type autoexec.bat | More

seklinde kullanilirsa, dosyanin içerigi ekrani doldurdugunda bir tusa basmaniz istenecek ve ondan sonra diger sayfa gösterilecektir.

More komutu tek basin degil diger komutlarin arkasinda | karakteri ile birlikte kullanilir.

Ders-8 : Edit, Attrib, Chkdsk, Scandick
EDIT

DOS’ta dosyalari düzenleme ve olusturma için Edit programini kullanabilirsiniz. Bu program vasitasi ile dosyalarinizi açip degisiklikler yapabilirsiniz. Bu programin ismi EDIT.COM ‘dur.

Edit Autoexec.bat

Yazarak autoexec.bat dosyasinda degisiklikler yapabilirsiniz.

ATTRIB (DOSYA ÖZELLIKLERI)

Del komutu ile silemediginiz dosyalar oldu mu? Bir dosya sadece okunabilir, sistem veya gizli dosya olarak belirlenmisse normal yollarla silinemezler. Eger sizde bazi dosyalarin kolayca silinebilmesini istemiyor veya silmek isteyip de silemediginiz dosyalar bulunuyorsa Attrib komutu ile o dosyanin özelliklerini degistirmelisiniz. Bu dosyanin ismi ATTRIB.EXE’dir.

Attrib dosyaadi özellikler

Seklinde kullanilir. Dosya adi olarak bir dosya verebileceginiz gibi ? ve * karakterlerini kullanarak birden fazla dosyanin özelliklerini de degistirebilirsiniz. Dosyalarin özellikleri ise üçüncü parametre ile degistirilir. Üçüncü parametre verilmezse sadece özellikler görüntülenir, herhangi bir islem yapilmaz.

Bir özelligi kaldirmak için asagidaki parametreleri – isareti ile , o özelligi vermek için ise + isareti kullanmalisiniz.

R Sadece okunabilir dosya. Normal yollarla degistirilemez ve silinemezler.

H Gizli dosya. Normal yollarla silinemezler ve Dir komutu parametresiz kullanildiginda listelenmezler.

S System dosyasi. Bu sadece bazi özel dosyalar için verilen bir özelliktir. Bu özellige sahip dosyalari silmeniz, degistirmeniz veya tasimaniz problemlere sebep olur. Bu dosyalarda normal yollarla silinemezler ve görünmezler.

Örnegin A.doc dosyasina sadece okunabilir özelligi vermek için

Attrib A.doc +r

Cokgizli.doc dosyasini gizlemek için

Attrib cokgizli +h

Cokgizli.doc dosyasini gizlemek ve sadece okunabilir yapmak için

Attrib cokgizli +h +r

Sadece okunabilir oldugu için silemediginiz bir dosyanin bu özelligini kaldirmak için

Attrib a.doc –r

Ayrica sadece dosyalari degil dizinleri de gizleyebilirsiniz

Attrib Windows +h

Komutu ile windows dizini gizlenmis olur. Dir yazarsaniz bu dizini göremezsiniz.

CHKDSK(DISK TESTI)

Bu program (CHKDSK.EXE) herhangi bir parametre olmadan kullanilirsa sürücü hakkinda istatistiki bilgiler verir. (Bos alan, toplam alan, dosya sayisi gibi)

C:\>chkdsk

Birim Seri Numarasi 0B26-13D9

1.048.395.776 bayt toplam disk alani

25.182.208 bayt 231 gizli dosyada

9.601.024 bayt 575 dizinde

884.178.944 bayt 9.956 kullanici dosyasinda

16.384 bayt bozuk sektörlerde

129.417.216 bayt disk üzerinde kullanilabilir

16.384 bayt her ayirma biriminde

63.989 toplam ayirma birimi disk üstünde

7.899 ayirma birimi disk üstünde kullanilabilir

655.360 bayt toplam bellek

578.240 bayt bot

Chkdsk/F Diskteki hatalari tespit ederek düzeltir. Diski (Disket veya harddiski ) hizli bir sekilde test etmek için kullanilir. Daha detayli

Chkdsk /V Diskteki bütün dosyalari yol ismiyle birlikte ekrana listeler. Binlerce dosyayi ekrana listelemenin bir anlami yoktur. Ancak ekrana listelemek yerine bir dosyaya yazmasi istenirse bu dosya daha rahat incelenebilir.

Chkdsk /V > Dosyalar Diskteki bütün dosyalar yollari ile birlikte Dosyalar isimli dosyaya yazilir. Edit programi ile bu dosyanin içerigi incelenebilir.

Chkdsk /V > LPT1 Bütün dosyalar yaziciya gönderilir.

SCANDISK( DISK PROBLEMLERI ÇÖZÜMÜ)

Scandisk programini kullanarak diskinizdeki problemleri gidermesini saglayabilirsiniz. Chkdsk’den daha gelismis bir programdir. Diskteki birçok problemi bulup giderebilir. Bu programin ismi SCANDISK.EXE ‘dir.

Ders-10 : MSCDEX, Klavye Ayarlari
MSCDEX(DOSYA YÖNETICISI)

DOS altinda CD-ROM sürücünüzü kullanabilmek için Cd-romunuzun sürücü programini Config.sys dosyasinda Device satiri ile yükledikten sonra Mscdex programini da Autoexec.bat programindan aktif hale getirerek Cd-rom sürücünüzü kullanabilirsiniz.

Örnegin Cd-rom sürücünüzün dosyasi CDDRV.SYS olsun. Bunu Config.sys dosyasinda asagidaki gibi yazdiktan sonra

Device=c:\cddrv.sys /d:hasan

Autuexec.bat dosyasinda da

C:\windows\command\mscdex /d:hasan

seklinde kullanmaniz gerekir.

TÜRKÇE EKRAN VE TÜRKÇE KLAVYE

F veya Q Türkçe klavye kullanabilmek iç,n asagidaki satirlardan birini Autoexec.bat dosyasina yazmaniz gerekir.

F Türkçe klavye ve Türkçe Ekran için

Mode con codepage prepare=((857) c:\windows\command\ega2.cpi)

Mode con codepage select=857

Keyb tr,, c:\windows\command\keybrd2.sys /id:440

Q Türkçe klavye ve Türkçe Ekran için

Mode con codepage prepare=((857) c:\windows\command\ega2.cpi)

Mode con codepage select=857

Keyb tr,, c:\windows\command\keybrd2.sys /id:179

Config.sys dosyasinda ise asagidaki ayarlamalari yapmaniz gerekir

Device=C:\Windows\Command\Display.Sys Con=(Ega,,1)

Country=090,857,C:\Windows\Command\Country.Sys